KOORDİNELİ HAREKETTEN SENKRON HAREKETE DOĞRU -1- 

İsmet Türker CEDİMAĞAR

             Kule şeklinde bir gökdelen halinde inşaa edilen iş merkezi tepesinde heyecanlı bir koşuşturma sürmektedir. Kimileri sağa sola telefon etmekte, güvenlik görevlileri asansör kapısında beklemekte, telsizlerden yükselen sesler  bir film sahnesini hatırlatmaktadır. Derken iş merkezinin tepesindeki alana bir helikopterin yaklaştığı görülür. Havada bir yarım daire çizen helikopter tepede büyük he harfi şeklinde işaretli alana emniyetli bir iniş gerçekleştirirken alt katlarda asansörün başında bekleyen görevliler kendilerine doğru gelmekte olan sedye ve onun içindeki hastayı farkeder farketmez asansörün kapısını açarlar. Bir görevli telsizin mandalına basarken diğeri sedyenin içeri tam olarak girmesini müteakiben asansörün düğmesine basar. 1.5 dakika sonra sedye tepeye ulaşır. Yukarıda kanatları hala havalanacak şekilde dönen helikopterin kapısı açıktır. Görevliler eşliğinde sedye helikoptere biner. Hastanın koluna serum bağlayan hemşire helikopterin havalanmasıyla hafifçe sarsılır. 12 dakika sonra hastane bahçesine inen helikopterden hasta yeni bir sedyeye aktarılır. Kalp krizi geçiren hasta daha sedyeye konar konmaz ölçüm cihazları hastaya bağlanır. Müdahale için hazır bekleyen doktor sedyeye takılı bulunan monitörlerden hastanın durumunu gözlemektedir. Müdahale ekibi yerini alır. Şimdi konsültasyon başlamıştır. Burada kısa bir süre geçer.

            Hastamız sabah uyandığı yatağında yoğun bakım odasında olduğunu farkeder. Onun kendinde olmadığı sıralarda farketmediği bir sürü olay gerçekleşmiştir. Sistemin bu kadar mükemmel işlediği hastahaneler olmayacağını düşünebilirsiniz. Ancak varlar. Burada anlatılan kurgu olay mükemmel işletmeler halinde çalışan ünlü hastahanelerin hemen hepsinde, hemen hergün yaşanmakta.

            Sağlık sektöründe faaliyet gösteren bir çok işletmede bu tür anlayışla hareket etmelerinden dolayı hızlı büyüme söz konusu. Ülkemizde yollarda, otobanlarda üzerinde acil ilaç yazan araçlar dolaşmakta. İlaç üreticilerinden çok ilaç dağıtıcılarının bu şekilde hızlı büyüme göstermelerinin altında zamana verilen önem yatmaktadır.

            Zaman günümüz hayatının en önemli fenomeni. Yazımızın başında yer alan olayda bütün oyuncuların yoğunlaştığı en önemli konu şüphesiz zamandır. Kalp krizi geçiren bir hastanın zamana ihtiyacı vardır. Misal verdiğimiz olayda her türlü operasyon zamana odaklı olmasa bütün amacı hastayı kurtarma olan bir ana operasyonu tehlikeye sokabilirdi. İşte bütün birimlerin ve hatta birbiri ile alakası olan tüm birimlerin bu şekilde ortak çalışmasının tek bir adı var koordinasyon.

            Koordinasyon kavramının bilimsel tarifini ilk Henry Fayol 1916 yılında yayınladığı “Administration Industrielle et Générale” *adlı eserinde işletmenin yürümesini kolaylaştıracak ve başarılı olmasını sağlayacak biçimde tüm faaliyetlerin ahenkleştirilmesi olarak yapmıştır.

Günümüzde hala geçerliliğini koruyan bu tarifi ilham alan işletmeler yapılanmalarını buna göre uygunlaştırmaya başladılar. Aslında bu tarifin geç yapılmış olması koordinasyon kavramının uzun yıllar insanlarca farkedilmemiş olması manasına gelmez. Çünkü koordinasyonun kavram olarak bilimsel literatüre girmesinden yüzlerce yıl önce karşı karşıya gelen iki ordudan bu manada operasyonlarını düzenleyip haberleşmesini sağlayanı savaşı kazanıyor yahut az kayıpla atlatıyordu. Nitekim Fayol’un bu tarifi yapmasının henüz bir kaç sene öncesinde bir dünya savaşının yaşanmasının etkileri Fayol’un sonraki makalelerinde etkisini gösterir. İşletmelerde Birlik Ruhu (Esprit de corps) dan bahseden Fayol’a göre birlikten güç doğar. İşletmenin asli unsurları arasındaki uyum bir teşkilatın gücünü belirleyen önemli bir unsurdur ve bu yüzden bunun sağlanabilmesi için çaba sarfedilmelidir. Bunun başarılabilmesi için kumanda birliği ilkesine özen gösterilmesi gerekir. Nitekim bu fikir dünya ordularının büyük çoğunluğunun uyguladığı komuta birliği (Unity of Command) ilkesi ile birebir örtüşmektedir.

Devam edecek ......